Alvleesklierkankeru kunt hiervoor terecht bij Oncologische Zorg

Alvleesklierkanker of pancreascarcinoom is een kanker die ontstaat in de alvleesklier. Alvleesklierkanker komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Vooral vanaf het zestigste levensjaar. OLVG is één van de ziekenhuizen in Nederland waar alvleesklieroperaties mogen worden uitgevoerd.

kenmerken van dit zorgpad
Persoonlijk behandelplan
Een multidisciplinair oncologisch team van artsen en deskundigen uit verschillende ziekenhuizen bespreekt uw persoonlijk behandelplan.
Eén vast aanspreekpunt
U krijgt een eigen casemanager; uw vaste contactpersoon tijdens de gehele behandeling.
Samenwerking met andere ziekenhuizen
Voor de behandeling van alvleesklierkanker werken we intensief samen met het BovenIJ en AMC.

De alvleesklier

De alvleesklier (pancreas) ligt in de bovenbuik, voor een groot deel achter de maag. Het is een klier die belangrijke stoffen produceert die onder andere noodzakelijk zijn voor de spijsvertering, de stofwisseling en de regulering van het suikergehalte in het bloed.

Alvleesklierkanker wordt vaak laat ontdekt

Alvleesklierkanker wordt vaak in een laat stadium ontdekt doordat de verschijnselen in het begin van de ziekte erg onduidelijk kunnen zijn. Bij late ontdekking zijn de overlevingskansen meestal beperkt. De behandeling is dan vooral gericht op verlichting van de klachten.

Stap 1: Verwijzing huisarts

Verwijzing van uw huisarts

Alvleesklierkanker kan meerdere klachten of symptomen opleveren. Herkent u één of meerdere van onderstaande symptomen of klachten? Dan kunt u na overleg met uw huisarts een verwijzing vragen naar OLVG.

Symptomen of klachten bij alvleesklierkanker:

Geelzucht (icterus)

De symptomen van alvleesklierkanker zijn afhankelijk van de precieze plaats van de tumor in de klier. Ook de grootte van de tumor is van invloed op de klachten.
Een tumor in de kop van de alvleesklier komt het meest voor, dit wordt ook wel een pancreaskopcarcinoom genoemd. Door de kop van de alvleesklier loopt de belangrijkste galgang. Hier zit gal dat van de lever naar de darm gaat. Door een tumor in de kop van de alvleesklier kan de galgang geblokkeerd raken. Hierdoor kan het gal niet meer afvloeien naar de darm. Dit veroorzaakt geelzucht (icterus). 

Overige klachten

  • Pijn in de bovenbuik
  • Verminderde eetlust
  • Misselijkheid
  • Veranderd ontlastingspatroon
  • Gewichtsafname

Stap 2: Afspraak poli

Afspraak bij de polikliniek

Stap 3: Onderzoek

Diagnose

Als de uitslagen van onderzoek bekend zijn, bespreekt een multidisciplinair team van artsen en deskundigen van Oncologisch Centrum Amsterdam wat de beste behandeling is in uw situatie.

Multidisciplinair oncologisch overleg (MDO)

Een multidisciplinair oncologisch team van artsen en deskundigen uit de 2 ziekenhuizen en het AMC bespreekt de uitslagen van de onderzoeken. De kennis van elke discipline (elk specialisme) wordt meegenomen in de afweging: wat is bij deze tumorsoort, op dit moment, voor deze patiënt de beste behandeling? Het multidisciplinaire team komt gezamenlijk tot een behandelplan.

Stap 5: Behandeling

Behandeling

Als bij u alvleesklierkanker is vastgesteld spreekt de verpleegkundig specialist of specialist met u het verdere behandeltraject door. Als alvleesklierkanker niet naar andere plekken in het lichaam is verspreid (uitgezaaid), is een operatie mogelijk. De behandelmogelijkheden zijn:

Operatie alvleesklierkanker

Een alvleesklieroperatie is een zware operatie waarbij vaak niet alleen de tumor wordt verwijderd, maar ook het deel van de alvleesklier waarin de tumor gegroeid is en een deel van de omliggende organen: maag, galblaas, hoofdgalgang en de 12-vingerige darm. Deze operatie heet de ‘Whipple’. Als de maag in zijn geheel gespaard blijft, dan heet de operatie een 'PPPD'. Na de operatie is soms een kortdurende opname op de Intensive Care van het ziekenhuis noodzakelijk.

Voor de alvleesklieroperatie

Soms is voorafgaand aan de operatie een combinatie van chemotherapie en radiotherapie (bestraling) nodig. Of deze voorbereiding nodig is, wordt in het multidisciplinair overleg besproken.

Als de tumor niet verwijderd kan worden

Als tijdens de operatie blijkt dat de pancreastumor niet verwijderd kan worden, wordt er een bypass (omleiding voor de afvoer van gal) aangelegd.

    Als na de eerste onderzoeken duidelijk is dat een operatie niet mogelijk is

    Uw arts zal met u bespreken hoe de verschillende klachten van de tumorgroei zo veel mogelijk beperkt gehouden kunnen worden. Om pijnklachten te verminderen, kan de chirurg een beroep doen op het Pijncentrum van OLVG.

    Als u veel last heeft van geelzucht is een ERCP mogelijk. Hierbij wordt via de mond een kleine camera ingebracht waarmee de galwegen (die grenzen aan de alvleesklier) kunnen worden onderzocht. Als u geel ziet is het via dit onderzoek mogelijk om tijdelijk een buisje in te brengen dat het gal afvoert.

    Andere behandelvormen

    • Chemotherapie Een chemokuur of cytostaticakuur bestaat uit medicijnen die de kankercellen doden of niet verder laten groeien. Deze medicijnen krijgt een patiënt via een infuus of als pillen.
    • Bestraling (radiotherapie) Behandeling van kanker met straling, met als doel de kankercellen te doden. Radiotherapie vindt niet plaats in het OLVG, voor dit deel van de behandeling verwijzen we u door naar het AMC of AVL.

    Psychosociale zorg

    Naast de behandeling van uw ziekte is er ook aandacht voor psychosociale zorg. Kanker is een ingrijpende ziekte die uw dagelijks leven op allerlei manieren kan beïnvloeden. Uw casemanager bespreekt dit met u.

    Stap 6: Nazorg

    Nazorg

    Als de behandeling is afgerond volgt het traject van nazorg. U krijgt regelmatig een afspraak bij uw specialist of casemanager. Doel is het verloop van uw ziekte en mogelijke klachten te vervolgen. Afhankelijk van de behandeling die u heeft gehad vinden er ook onderzoeken plaats.

    In de nazorg is ook aandacht voor het dagelijks functioneren, werkhervatting, revalidatie en psychosociale problematiek.

    Kanker en psychische klachten

    Veel mensen ervaren kanker als een ingrijpende ziekte. Het kan uw dagelijks leven op allerlei manieren beïnvloeden, bijvoorbeeld hoe u zich voelt en hoe u in het leven staat, sociale contacten, uw relatie of gezin, werk en inkomen of studie. Naast de medische zorg is er in het OLVG daarom ook psychosociale zorg voor mensen met kanker.

    Er zijn verschillende hulpmiddelen die u helpen inzicht te krijgen in hoeveel last u ervaart van uw ziekte. Soms is een gesprek met uw casemanager voldoende om weer verder te kunnen. Er zijn ook situaties waarin gespecialiseerde hulp van bijvoorbeeld een psycholoog of maatschappelijk werk nodig is om u verder te helpen.

    Lastmeter

    Kanker is een ziekte die het leven ingrijpend kan beïnvloeden. Patiënten met kanker en hun naasten ervaren veranderingen op lichamelijk, emotioneel, sociaal, praktisch en/of spiritueel gebied. Om hierover met u in gesprek te gaan, kan de verpleegkundige of arts u tijdens uw behandeling vragen de 'Lastmeter' in te vullen. Op de Lastmeter kunt u aangeven hoeveel last u hebt van problemen, klachten en zorgen tijdens uw behandeling.

    De Lastmeter is een instrument dat is ontwikkeld in een landelijke samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO) en KWF Kankerbestrijding. Het is gemaakt om inzicht te krijgen in de behoefte aan psychosociale zorg (bijvoorbeeld van een psycholoog of maatschappelijk werker) bij mensen met kanker.

    De Lastmeter bestaat uit twee onderdelen:

    • Een thermometer (op papier) waarop u met een cijfer van 0 tot 10 kunt aangeven hoeveel last u de afgelopen week hebt gehad van uw ziekte (0 = helemaal geen last, 10 = extreem veel last).
    • Een vragenlijst waarop u kunt aangeven of u de afgelopen week problemen hebt ervaren op lichamelijk, emotioneel, sociaal, praktisch of spiritueel gebied.

    Uw casemanager zal u uitnodigen de Lastmeter in te vullen en aan de hand van de antwoorden in gesprek gaan over de verschillende onderwerpen. U krijgt de lastmeter op een verschillende momenten tijdens de behandeling aangeboden, vanaf start van de behandeling tot en met het nazorggesprek.

    Oncokompas

    De diagnose kanker heeft een grote invloed op uw leven en dat van de mensen om u heen. U wilt in deze situatie zo goed mogelijk verder met uw leven, ondanks uw ziekte. Met Oncokompas2.0 neemt u de regie in eigen hand. U krijgt een compleet en persoonlijk overzicht met tips en adviezen voor de ondersteuning die bij u past.

    Voor meer informatie zie: www.oncokompas.nl. Hier kunt u zich aanmelden.

    Binnen OLVG kunt u ondersteuning krijgen van

    Psycholoog

    Als u psychologische klachten heeft, zoals angsten of een depressie, kunt u naar een psycholoog worden verwezen. Ook kan een psycholoog hulp bieden bij problemen met verwerking en bij vermoeidheidsklachten door kanker.

    Seksuoloog

    Tijdens uw ziekte kan ook de zin in seks veranderen. Seksuele problemen kunnen van grote invloed zijn op uw dagelijks functioneren. Niet altijd is daar evenveel aandacht voor. Juist dan kan het belangrijk zijn om hier met een seksuoloog over te praten.

    Medisch maatschappelijk werker

    Een maatschappelijk werker kan u ondersteunen en begeleiden bij praktische vragen en bij emotionele problemen rondom uw ziekte, opname en medische behandeling.

    Psychiater

    Een psychiater kan ingeschakeld worden voor de behandeling van ernstige klachten. Hij kan ook medicijnen zoals slaapmiddelen en antidepressiva voorschrijven.

    Aanmelden

    Uw behandelend arts kan u verwijzen naar de polikliniek Psychiatrie en Medische Psychologie. U heeft eerst een intakegesprek. Hierna bespreken we met u welke behandelingen mogelijk zijn.

    Buiten OLVG kunt u ondersteuning krijgen bij

    Centra voor psychologische ondersteuning bij kanker

    Inloophuizen

    Centra voor revalidatie na kanker

    Algemene informatie over kanker

    Boeken

    http://cancercollection.com/boeken.html

    Huidverzorging

    Kinderen en kanker

    Hulp bij de begeleiding van uw kinderen als u kanker heeft, ouders, kinderen en kanker.

    Palliatieve zorg

    Patiëntenorganisaties

    De meest uitgebreide Informatie over patiëntenorganisaties kunt u het beste vinden via de Nederlandse Federatie Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Hier vindt u contactadressen van patiëntenorganisaties van uiteenlopende kankersoorten. Op deze websites vindt u vaak ook goede informatie over de aandoeningen. De NFK wordt gesteund door KWF Kankerbestrijding

    Pruiken, haarwerken

    Richtlijnen en informatie voor artsen

    ​​Samenwerkingsverbanden oncologische zorg in de regio

    Terugkeer naar werk

    Voeding

    • Beleef je smaak over smaakverandering door chemotherapie, met tips en recepten.
    • www.voedingenkankerinfo.nl bevat betrouwbare en wetenschappelijk onderbouwde informatie over voeding en kanker. U vindt hier ook antwoorden op vragen over de preventie van kanker en voeding na de behandeling van kanker.
    • www.wkof.nl website van wereld kanker onderzoek fonds. Bevat informatie op basis van wetenschappelijk onderzoek over voeding en leefstijl.
    • Boek ‘Gezond eten rond chemotherapie’. José van Mil en Christine Archer-Mackenzie, Utrecht: Inmerc; 2009. Kookboek voor mensen met problemen met kauwen, slikken en smaakverandering bij chemotherapie met een indeling naar ‘textuur’: luchtig, smeuïg, zacht met beet, vloeibaar, krokant of stevig. De recepten zijn zeer bruikbaar, voor actuele voedingsadformatie adviseren wij u www.voedingenkankerinfo.nl te raadplegen.
    • Boek “Handboek voeding bij kanker” . Jeanne Vogel, Sandra Beijer, Niki Doornink, Anne Wipkink (redactie) januari 2012, Uitgeverij De Tijdstroom

    Contact

    Patiënten met kanker moeten tijdens hun behandeling op veel verschillende afdelingen binnen het ziekenhuis zijn voor onderzoeken en afspraken. Om u hierbij te helpen, heeft u gedurende het gehele behandeltraject een casemanager.

    Voor patiënten met kanker aan een spijsverteringsorgaan is de gespecialiseerd verpleegkundige of verpleegkundig specialist de casemanager. U kunt bij uw casemanager terecht met vragen.