COPD : chronische ziekte van de longen

COPD

Wat is COPD?

COPD is een ziekte van de longen die niet kan genezen. Dit komt meestal door roken.

1. Als je rookt, adem je rookdeeltjes in. Die komen via de longbuisjes bij de longblaasjes.
2. Door deze rookdeeltjes zijn je longen altijd een beetje ontstoken. De longbuisjes worden smaller (nauwer) en er komt meer slijm.
3. Hierdoor beschadigen je longbuisjes en longblaasjes. Bij COPD gaat deze schade niet meer weg. Je longen gaan hierdoor minder goed werken. De longblaasjes kunnen minder zuurstof opnemen in je lichaam. Je krijgt vaak last van hoesten, benauwdheid en slijm ophoesten.

Deze klachten worden meestal erger als je ouder wordt. Vooral als je blijft roken.

COPD is een afkorting van het Engelse Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Vroeger noemden we dit chronische bronchitis of longemfyseem.

Wat merk je van COPD?

De meeste mensen die COPD krijgen, zijn ouder dan 40 jaar.

Je kunt 1 of meer van deze klachten hebben:

• Je moet vaak hoesten en je hoest slijm op.
• Bij het ademen hoor je een piepend of brommend geluid. Vooral als je uitademt.
• Als je meer beweegt, word je snel benauwd. Bijvoorbeeld bij traplopen.
• Je gewicht wordt minder, je spieren worden slapper en dunner. Je wordt snel moe als je een klein stukje loopt.

Soms worden je klachten van COPD tijdelijk erger:

• bij een verkoudheid, griep of andere ontsteking van je luchtwegen. Bij griep kun je erg ziek worden.
• als je ergens bent met prikkelende lucht, zoals rook.
• als je meer beweegt, zoals bij sporten.

Soms weet je niet waarom de klachten tijdelijk erger worden.

Als je klachten ineens veel erger worden, heb je misschien een longaanval. Bel dan zo snel mogelijk je huisarts. Hoe eerder je een behandeling krijgt voor je klachten, hoe beter dit voor je is.

COPD gaat bij iedereen anders. Sommige mensen hebben heel weinig klachten, andere mensen veel. Soms gaat het een tijdje slechter en daarna weer lange tijd goed. Door gezond te leven krijg je meer energie en kunnen de klachten minder worden. Zo krijg je meer grip op je gezondheid.

Wat is de oorzaak van COPD?

COPD komt bijna altijd door roken of doordat je vroeger jaren hebt gerookt.

Soms komt COPD door iets anders. Deze dingen geven ook kans op COPD:

• Fijnstof: Dit zijn hele kleine deeltjes die in de lucht zijn. Bijvoorbeeld rook of prikkelende stofdeeltjes. Fijnstof komt vooral van industrie, landbouw, verkeer, verwarmen van huizen of verbranding van hout. Binnen vooral door bakken, braden, grill en haardvuur.
• Te weinig van een eiwit (alpha-1 antitrypsine) in het lichaam. Dit is een erfelijke ziekte en komt bijna nooit voor.

Deze dingen geven misschien ook meer kans op COPD:

• Als je lange tijd woont of werkt op een plaats waar veel stof, steengruis, gassen en dampen, smog, mist, nevel of rook is.
• Als je lange tijd een waterpijp gebruikt en daarmee (hard)drugs inademt.
• Als de moeder tijdens de zwangerschap rookt, heeft het kind later meer kans op COPD.
• Kinderen die op jonge leeftijd steeds rook hebben ingeademd (doordat ouders thuis rookten), hebben later meer kans op COPD.
• Te vroeg of met ondergewicht geboren zijn, geeft op oudere leeftijd meer kans op COPD.
• Als je astma hebt en dit jarenlang niet goed is behandeld.

COPD komt niet door een allergie.

Wat kun je zelf doen bij COPD?

COPD gaat niet meer weg. Wel kun je veel doen om minder klachten te hebben en zo fit mogelijk te blijven. Daarbij zijn deze dingen belangrijk:

Stoppen met roken

Stoppen met roken is de belangrijkste stap als je COPD hebt. Als je stopt met roken, komt er geen extra schade meer in je longen door de rookdeeltjes. Hoe eerder je stopt met roken, hoe beter het is voor je longen.

Als je net bent gestopt, kun je eerst meer slijm gaan hoesten in plaats van minder. Het duurt een paar maanden voordat je merkt dat het beter gaat:

• Je gaat minder hoesten en minder slijm ophoesten.
• Ook bij een verkoudheid heb je minder klachten.
• Je klachten worden minder snel erger. 

Voorkom prikkeling van de longen

Zorg dat je geen prikkelende stoffen inademt. Dit zijn bijvoorbeeld: tabaksrook, fijnstof, verflucht, baklucht of braadlucht, of rook van een haardvuur of houtkachel. Hierdoor kun je meer benauwd worden.

Goed luchten van je woonkamer, slaapkamer en werkkamer kan helpen. Zorg ook voor een goede luchtafzuiging in de keuken, of zet het raam open tijdens het koken. Soms kan het helpen om ander werk of andere hobby's te kiezen, zodat je minder prikkels krijgt.

Meer bewegen

Bewegen is heel belangrijk als je COPD hebt. Hierdoor wordt je lichaam sterker. En krijg je meer energie. 

• Zorg dat je in ieder geval 150 minuten per week beweegt. Bijvoorbeeld 5 keer per week 30 minuten. Vaker bewegen is nog beter. Ga bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen. Doe aan fitness of kies een andere sport.
• Word je bij meer bewegen benauwd? Blijf dan toch voorzichtig oefenen en extra bewegen. Je conditie wordt hierdoor beter en je krijgt meer energie. En met meer energie voel je je beter.
• Als meer bewegen moeilijk voor je is, kan een fysiotherapeut of oefentherapeut je adviezen geven. Ze helpen je om makkelijker te bewegen en minder snel benauwd te worden.
  Je kunt ook oefeningen doen met ademen. Hiermee leer je om slijm op te hoesten. Soms helpt dit bij je klachten.

Gezond gewicht en gezond eten

Een gezond gewicht is ook belangrijk als je COPD hebt. Om een gezond gewicht te hebben is het belangrijk dat je gezond eet. Gezond eten helpt je om een gezond lichaamsgewicht te hebben.
Als je te zwaar bent, kan dit uw klachten van COPD erger maken. Maar met COPD kun je ook juist te mager worden. 

• Als je overgewicht hebt, is het belangrijk om gezond te eten en meer te bewegen. Met een gezond gewicht voel je je fitter en heb je meer energie. Dit helpt je om minder benauwd te zijn.
• Als je mager bent of wordt, let dan op dat je genoeg blijft eten. Eet in ieder geval 3 keer per dag een gezonde maaltijd. Met je praktijkondersteuner, diëtist of huisarts kun je bespreken wat je het beste kunt eten. Zij kunnen je helpen om een gezond gewicht te krijgen en te houden.

Je beslist samen met je huisarts wat het beste bij je past.

Wat is een zorgplan?

Als je COPD hebt, kun je met je huisarts of praktijkondersteuner een zorgplan maken. Dit zorgplan is een overzicht voor jezelf. Hierin kun je alles opschrijven wat voor jou belangrijk is om je goed te voelen bij COPD.

In het zorgplan kun je bijvoorbeeld deze dingen opschrijven:

• de afspraken en controles met je zorgverleners (bijvoorbeeld de huisarts of de praktijkondersteuner)
• je eigen doelen, zoals stoppen met roken, gezond bewegen of een gezond gewicht
• de medicijnen die je voor COPD gebruikt

Daarnaast kun je ook een longaanval-actieplan maken. In dit actieplan schrijf je op aan welke klachten je kunt merken dat je een longaanval krijgt. En wat je dan het beste kunt doen.

Zo heb je meer grip op je eigen gezondheid.

Een prik tegen pneumokokken en elk jaar de griepprik

Als je COPD hebt, kun je erg ziek worden van griep of een andere ontsteking van je luchtwegen. Hierdoor kun je een longaanval krijgen. Door een longaanval kunnen je longen weer slechter worden. 

Er zijn op dit moment 2 prikken die de kans op ziek worden minder maken: 

• griepprik: deze prik krijg je elk jaar van je huisarts. Zo heb je minder kans om griep te krijgen.
• prik tegen pneumokokken: deze prik krijg je 1 keer. Je huisarts kan deze prik geven. Sommige leeftijdsgroepen krijgen een uitnodiging voor deze prik van hun huisarts.

Zijn er medicijnen tegen COPD?

Medicijnen kunnen ervoor zorgen dat je minder klachten hebt. Ze kunnen je longen niet genezen.

Deze medicijnen adem je in. Ze zorgen dat de luchtwegen verder open gaan.

Als je een longaanval hebt, krijg je soms voor korte tijd pillen met een ontstekingsremmer.

Heb je 2 keer per jaar of vaker een longaanval? Dan krijg je misschien een ontstekingsremmer die je inademt. De kans op een nieuwe longaanval is dan kleiner.

Meer kans op hart- en vaatziekten bij COPD

COPD geeft meer kans op een ziekte van je hart en bloedvaten. Zoals een hartaanval of een beroerte. 

Je huisarts onderzoekt daarom deze dingen bij jou:

• je gewicht
• je bloeddruk
• je bloedsuiker
• je nieren
• je cholesterol

Hiermee weet je huisarts hoeveel kans je hebt op hart- en vaatziekten. Soms krijg je extra adviezen om gezond te leven. Of heb je extra medicijnen nodig.