Darm- en leveroperaties in dagbehandeling

Hendrik Marsman, gastro-intestinaal chirurg, en zijn collega’s doen al jaren onderzoek binnen de darm- en leverchirurgie. Eind 2024 ontvingen zij een subsidie van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek OLVG voor onderzoek naar darm- en leveroperaties in dagbehandeling. Dit onderzoek bouwt voort op drie belangrijke ontwikkelingen: het Enhanced Recovery After Surgery (ERAS)-protocol, robotchirurgie en de succesvolle invoering van bariatrische operaties in dagbehandeling.

Het ERAS-protocol bestaat uit maatregelen voor, tijdens en na de operatie die het herstel versnellen en eerder ontslag mogelijk maken. Robotchirurgie maakt zeer nauwkeurige en minimaal invasieve operaties mogelijk. Onderzoek en praktijk laten zien dat de combinatie van ERAS en robotchirurgie leidt tot een kortere ligduur en beter herstel. Nadat bariatrische chirurgie veilig en effectief in dagbehandeling is ingevoerd, wordt nu onderzocht of dit ook mogelijk is voor darm- en leverchirurgie.

Dit project richt zich op slimme en efficiënte zorg, gebaseerd op intensieve multidisciplinaire samenwerking en actieve betrokkenheid van patiënten, wat bijdraagt aan betere uitkomsten en meer tevreden patiënten.

Standaardcontroles na totale heup- en knieprothese

De HAKA trial heeft in 2025 een vliegende start gemaakt. Het doel van deze studie is het ontwikkelen van een nieuwe landelijke richtlijn voor standaardcontroles na een totale heup- of knieprothese. 

Het aantal standaardcontroles verschilt nu per ziekenhuis en het is onduidelijk of deze allemaal nodig zijn. In de studie wordt onderzocht of een controle binnen drie maanden na de operatie, met daarna alleen controles op verzoek van de patiënt of behandelaar, kosteneffectief is vergeleken met standaard controles op één en tien jaar na de operatie. Patiëntgestuurde follow-up kan kosten besparen, de belasting voor patiënten en zorg verminderen en onnodige blootstelling aan röntgenstraling voorkomen. Uitkomsten zoals fysiek functioneren, complicaties, pijn, tevredenheid, zorgconsumptie en kosten worden geëvalueerd. 
 
OLVG heeft samen met het Reinier Haga Orthopedisch Centrum (RHOC) en Tergooi MC ruim een miljoen euro subsidie ontvangen vanuit ZonMw als onderdeel van het Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) programma. In totaal doen 2.500 patiënten mee uit tien ziekenhuizen verspreid over heel Nederland.

Digitale zorg bij hartfalen - Luscii app

Sinds juli 2020 wordt de Luscii hartfalenapp ingezet bij patiënten die zijn opgenomen geweest vanwege klinisch hartfalen. Deze patiënten hebben een verhoogd risico op heropname. In de eerste periode na ontslag doen zij dagelijks thuismetingen via de app. Afwijkende waarden leiden automatisch tot meldingen, die worden gemonitord door gespecialiseerde e nurses. Zo kan verslechtering sneller worden gesignaleerd en kan medicatie tijdig worden aangepast.

Willemijn van Maarschalkerwaart onderzoekt de effectiviteit van deze digitale zorg in een gerandomiseerde studie. Patiënten ontvangen óf standaard poliklinische follow up, óf een gecombineerde interventie met de Luscii app en aanvullende hartfalenthuiszorg van Cordaan. Specialistische hartfalenverpleegkundigen bezoeken deze patiënten wekelijks thuis na opname. De follow up bedraagt zes maanden en is gericht op sterfte, heropnames, aanpassingen van medicatie, kwaliteit van leven, zorggebruik en kosteneffectiviteit.

Daarnaast evalueert Willemijn het inclusieproces en houdt zij bij wat de reden is dat mensen niet mee kunnen doen aan de studie, onder meer vanwege taalbarrières. Ook onderzoekt zij de optimale duur van telemonitoring.

Pizza & Wetenschap: de kunst van mislukken in de wetenschap

Op donderdag 16 januari 2025 vond de derde editie van Pizza& Wetenschap plaats. Uit de enquête over het onderzoeksklimaat in OLVG bleek dat het voor onderzoekers soms lastig is om hun uitdagingen en fouten met collega’s te bespreken. Daarom was prof. dr. Paul Iske uitgenodigd, Chief Failure Officer van het Instituut voor Briljante Mislukkingen. 

Na de interessante keynote, vol herkenbare voorbeelden en praktische inzichten, werd er nagepraat over het belang van briljante mislukkingen onder het genot van pizza en een drankje. Met een grote groep collega’s vanuit verschillende specialismen en functies werd zo op een inspirerende manier een nieuw jaar vol wetenschap ingeluid.

Door mislukkingen te delen én om feedback te vragen kan de wetenschap veel verder komen. Voorwaarde voor het delen van mislukkingen is psychologische veiligheid binnen je team. Het moet door het hele team gedragen worden dat falen erbij hoort. Een aantal ideeën die geopperd werden om mislukkingen te delen: 
-    een intranetpagina waarop je je briljante mislukking kan plaatsen
-    het structureel bespreken van fouten tijdens een teamoverleg of in een nieuwsbrief
-    het publiceren van niet-significante onderzoeksresultaten 
-    een prijs tijdens de wetenschapsweek voor de meest briljante mislukking!

Wetenschapsweek 2025: Onderzoek is zorg

De week van 14 t/m 17 april 2025 stond in het teken van wetenschap!

Er waren workshops over Scientific Storytelling en AI in de zorg. Op donderdag 17 april werden meerdere prijzen uitgereikt tijdens de inspirerende Wetenschapsdag plaats met presentaties van hoog niveau. Ook stond er 2 dagen een kraam in de hal zodat onze bezoekers en patiënten konden zien hoeveel nuttig en mooi onderzoek er in OLVG gedaan wordt.

Keynote - Prof. Dr. Sjoerd Repping, hoogleraar Zinnige Zorg van het Amsterdam UMC en voorzitter van ZE&GG gaf een keynote met als titel ‘Hoe onderzoek écht onderdeel van de zorg wordt’. De resultaten van onderzoek worden regelmatig niet geïmplementeerd en bereiken dus niet de patiënt. De missie van ZE&GG is dat 'onderzoek' en 'zorg' één geïntegreerd geheel worden, door met verschillende partijen te bepalen welk onderzoek nodig is, te zorgen dat er in ziekenhuizen infrastructuur is om onderzoek te doen en snelle implementatie van de beste zorg. 

Prijzen – Stans van Gelder, onderzoeker bariatrische chirurgie, Obesitas Centrum Amsterdam, won de onderzoeksprijs. Zij onderzocht de impact van terugkerende gewichtstoename op de kwaliteit van leven na bariatrische chirurgie. De dr. Keeman publicatieprijs (beste artikel 2024) ging naar Mathilde Tol, onderzoeker Orthopedie, met het artikel Posterolateral or Direct Lateral Surgical Approach for Hemiarthroplasty After a Hip Fracture: A Randomized Clinical Trial Alongside a Natural Experiment. Dorien Salentijn, onderzoeker Chirurgie, kreeg een prijs voor haar nominatie. Zij presenteerde haar artikel: The impact on time between injury and semi-acute surgery for hand fractures after virtual fracture clinic implementation. De posterprijs ging naar Esther Scheijbeler, onderzoeker orthopedie. Zij onderzocht welk verschil in kans van uit de kom gaan tussen twee soorten heupprothese cups als klinisch relevant wordt gezien, door zowel zorgprofessionals als patiënten. 

Symposium verpleegkundig onderzoek

Op 19 november vond het symposium Verpleegkundig Onderzoek plaats, met als thema ‘Rebelleren als verpleegkundige'. 

Tijdens het symposium zijn de winnaars van de verpleegkundige onderzoeksprijzen 2025 bekend gemaakt. Eline de Kok gaf de keynote over haar onderzoek naar ‘rebelse’ verpleegkundigen die bewust en onderbouwd afwijken van de regels - altijd in het belang van hun patiënt.

Prijzen – Simone de Blouw-van de Kamp (kinderverpleegkundige in opleiding) won de juryprijs met haar onderzoek hoe je extreem veel huilen bij een baby van 7 weken kunt verminderen. Yolanda Eekelschot (hbo-verpleegkundige in opleiding op de Kinderafdeling) ging er met de publieksprijs vandoor met haar onderzoek naar de bruikbaarheid van de CAMEO zorgzwaarte tool, die veel potentie blijkt te hebben voor de Kinderafdeling. Danny Creemers-Emans (verpleegkundig specialist Vasculaire Geneeskunde) zat ook bij de drie nominaties voor beste onderzoeken. Zij heeft patiënten met hypertensie geïnterviewd om te achterhalen wat helpt of belemmert om trouw medicatie te nemen.

Subsidie voor betere samenwerking met mantelzorgers

OLVG ontvangt, samen met Amsterdam UMC, een subsidie van het Citrienfonds voor het project ‘Samen Sterker’. Het doel: onderzoeken hoe we mantelzorgers beter kunnen betrekken bij de zorg op de verpleegafdeling.

Wat levert participatie op?
Wat betekent het als naasten een actievere rol krijgen in de zorg? En wat doet dat met het werkplezier van verpleegkundigen en andere zorgverleners? Samen met het lectoraat 'Patiënt- en familieparticipatie in de klinische zorg' van Anne Eskes gaan onderzoekers in OLVG hiermee aan de slag.

Aansluiting bij ‘Kliniek Ontzorgt’
Het project sluit aan bij het programma ‘Kliniek Ontzorgt’. We kijken naar wat in OLVG wél werkt en wat juist niet. Wat hebben collega’s nodig om deze samenwerking met naasten goed te organiseren?

Samen leren en ontwikkelen 
Met de subsidie krijgen we de ruimte om samen te experimenteren en leren. Het uiteindelijke doel is om tot werkbare oplossingen te komen die passen bij OLVG én bij de wensen van patiënten, hun naasten en zorgverleners. Meer informatie over het project is te lezen op de pagina van ZonMw. 

Subsidie pilot versneld evalueren (ZE&GG)

In 2024 / 2025 heeft OLVG deelgenomen aan de Pilot Versneld evalueren (ZE&GG) . Het doel van deze aanvraag was om het aantal patiënten dat meedoet aan zes van de geselecteerde zorgevaluatiestudies te verhogen. 

OLVG is een groot ziekenhuis met veel potentiële deelnemers voor wetenschappelijk onderzoek. Patiënten informeren over onderzoek kost veel tijd. Zorgprofessionals hebben die tijd vaak niet. Hierdoor doen minder patiënten mee en duurt het onderzoek vaak langer dan vooraf gepland. 

Aanpak/werkwijze
We hebben een centrale research pool opgezet met OLVG medewerkers en bekeken of deze  pool van meerwaarde kan zijn voor OLVG. Op verschillende afdelingen werden zij ingezet ter ondersteuning bij het includeren van patiënten in onderzoek en andere studiehandelingen. Bekostiging hiervan verliep een jaar lang  vanuit de subsidie. 

Samenwerkingspartners
Op dit moment is de onderzoeksondersteuning nog versnipperd georganiseerd in OLVG. Bijzonder is dat in dit project verschillende mensen die met onderzoek bezig zijn bij elkaar zijn gebracht en van elkaar hebben geleerd. Onderzoeksmedewerkers van verschillende afdelingen werkten met elkaar in de centrale researchpool en deelden kennis op de afdelingen. De lokale hoofdonderzoekers hebben ervaringen gedeeld tijdens evaluatiemomenten. Het centrale wetenschapsbureau en de decaan waren betrokken bij de coordinatie. De afdeling communicatie heeft geholpen bij de ontwikkeling van producten om patiënten uit te leggen wat wetenschappelijk onderzoek precies behelst en waarom het belangrijk is dat we in OLVG onderzoek doen.

Behaalde resultaten
In de centrale research pool zaten 5 interne medewerkers. Samen ondersteunden zij voor 1 jaar 6 zorgevaluaties. Zonder de pool waren deze studies waarschijnlijk veel later, of niet, opgestart De behaalde inclusies waren voor een deel zonder deze pool niet behaald. Voor patiënten hebben we een flyer en video ontwikkeld om uit te leggen wat wetenschappelijk onderzoek is. Voor onderzoekers hebben we een rekenhulp ontwikkeld om de interne kosten te berekenen bij deelname aan een zorgevaluatie. We hebben ervaren dat een centrale researchpool waardevol is voor OLVG om onderzoeksteams van elkaar te laten leren en dat het meerwaarde heeft kennis en kunde ronde wetenschappelijk onderzoek te centraliseren.