Polyneuropathie : schade aan de zenuwen

Wat is polyneuropathie?

Bij polyneuropathie is er schade aan uw zenuwen. Zenuwen zijn een soort ‘draden’ in uw hele lichaam die seintjes doorgeven.

Sommige zenuwen geven seintjes aan uw spieren, zodat u kunt bewegen. Andere zenuwen geven seintjes naar uw hersenen, zodat u kunt voelen.

Bij schade aan uw zenuwen heeft u pijn of een ander gevoel in delen van uw lichaam. Meestal begint het met de voeten en onderbenen.

Bij polyneuropathie is er schade aan meer zenuwen, aan beide kanten van uw lichaam. U heeft dus last van allebei uw voeten of benen.

Meestal ontstaan de klachten bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar.

Wat merk ik bij polyneuropathie?

Bij polyneuropathie heeft u meestal deze klachten:

Klachten in uw gevoel:

• U heeft een tintelend, prikkelend of doof gevoel in uw voeten en onderbenen.
• Soms doen uw voeten en benen ook pijn.
• Later kunnen de klachten ook in uw handen komen.
• De problemen zitten in allebei uw voeten en benen. Dus niet alleen aan de linker- of rechterkant van uw lichaam.
• Uw evenwicht is minder goed.

Klachten in uw spieren:

• U kunt kramp krijgen in uw spieren.
• Uw spieren worden minder sterk. Daardoor loopt u moeilijker.
• U kunt een klapvoet krijgen. Het lukt dan niet goed om uw voet op te tillen bij het lopen.

De pijn kan de ene dag erger zijn en de andere dag minder. Gewone pijnstillers zoals paracetamol helpen meestal niet goed.

Hoe ontstaat polyneuropathie?

Er zijn veel manieren waarop polyneuropathie kan ontstaan:

• suikerziekte (diabetes type 1 en type 2): dit is de oorzaak bij ongeveer 1 van de 3 mensen met polyneuropathie.
• veel alcohol drinken: uw lever maakt giftige stoffen van alcohol. Als u jarenlang veel alcohol drinkt, kunnen deze giftige stoffen uw zenuwen kapot maken.
• sommige medicijnen, zoals chemotherapie bij kanker: sommige soorten chemotherapie zijn giftig voor de zenuwen.
• te veel of te weinig van vitamines:
  • te veel vitamine B6: dit kan komen door lange tijd te veel energiedrankjes met vitamine B6 te drinken of vitaminepillen met B6 te slikken. Te veel is: meer dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH). Op de verpakking van vitames staat hoeveel je er per dag van mag slikken.
  • te weinig vitamine B12: dit kan ontstaan als u veganistisch eet (zonder B12-pillen erbij te slikken) of als u vegetarisch eet met weinig melkproducten of eieren. Het kan ook komen door een maag- of darmoperatie, sommige ziektes en medicijnen, of vaak lachgas gebruiken.
  • te weinig foliumzuur: dit kan komen door te weinig groente eten, maar ook door te veel alcohol drinken, sommige darmziektes, sommige medicijnen (zoals sulfasalazine of methotrexaat) of als u zwanger bent.
  • te weinig vitamine B1: dit kan komen door te weinig voeding te eten met vitamine B1 (vlees, vis, brood, pasta, rijst, peulvruchten en noten). Maar ook door te veel alcohol drinken, maag- of darmziektes of maagoperaties zoals een maagverkleining.
• andere stofwisselingsziektes, zoals ziektes van de nieren of schildklier.

Er zijn nog meer manieren waarop polyneuropathie kan ontstaan. Deze komen niet zo vaak voor.

Bij ongeveer 1 van de 3 mensen is er geen oorzaak te vinden. Artsen noemen de klachten dan meestal CIAP.

Bij ongeveer 1 van de 10 mensen zijn er meer oorzaken tegelijk.

Hoe onderzoekt de arts of ik polyneuropathie heb?

Uw huisarts stelt vragen en onderzoekt uw lichaam. Soms kan uw huisarts dan al weten of u polyneuropathie heeft. Dat is meestal bij polyneuropathie door diabetes, te veel alcohol drinken of chemotherapie. Hij of zij onderzoekt ook uw bloed.

Uw huisarts stelt vragen over uw klachten. Bijvoorbeeld:

• of uw voeten anders voelen dan vroeger
• of u pijn heeft
• of u vitaminepillen slikt
• of u alcohol drinkt
• of u gezond eet

Uw huisarts onderzoekt ook de kracht in uw benen en hoe uw benen reageren op prikkels (uw reflexen). Ook onderzoekt de huisarts uw gevoel. Bijvoorbeeld of u verschil voelt tussen een scherp of zacht stokje tegen uw huid.

U laat bloed prikken. Uw huisarts kan in uw bloed bijvoorbeeld zien of u te veel of te weinig van sommige vitamines heeft. 

Soms is hierna al duidelijk dat u polyneuropathie heeft. Er zijn dan geen andere onderzoeken meer nodig.

Denkt uw huisarts dat u polyneuropathie heeft, maar twijfelt hij of zij of er een oorzaak is? Of twijfelt uw huisarts of uw klachten wel polyneuropathie zijn? Dan stuurt hij of zij u door naar het ziekenhuis.

In het ziekenhuis kan een arts die expert is in ziektes van de zenuwen (een neuroloog) ook nog andere onderzoeken bij u doen:

Een EMG is een onderzoek om te kijken hoe goed uw zenuwen en spieren werken. Een EMG krijgt u bijvoorbeeld:

• als nog niet duidelijk is wat het is na de andere onderzoeken
• als uw klachten snel erger worden (in 4 weken tot 6 maanden)
• als u moeilijk gaat lopen
• als u heftige pijn krijgt
• als uw spieren zwakker worden

Bij dit onderzoek krijgt u een soort plakkers op uw benen (dit zijn elektroden). Ze zitten met een snoertje aan het EMG-apparaat.

U krijgt een aantal korte schokjes. De arts kan op een beeldscherm zien hoe uw zenuwen daarop reageren. Het kan onprettig voelen, maar doet meestal geen pijn.

Soms prikt de arts ook met een dun naaldje op verschillende plekken in uw spieren. Dit kan pijn doen.

Een EMG onderzoekt de dikke zenuwvezels. Als die er goed uitzien, heeft u misschien problemen met de dunne vezels. Dit heet dunnevezel-neuropathie (DVN). Bij DVN heeft u meestal vooral last van pijn. Als de arts denkt dat u misschien DVN heeft, krijgt u soms nog andere onderzoeken.

Hoe gaat het verder na onderzoek naar polyneuropathie?

Van polyneuropathie kunt u niet altijd genezen.

U kunt wel wat doen om te zorgen dat u zo fit mogelijk blijft, zoals gezond eten en blijven bewegen.
Bij sommige mensen helpen medicijnen om de pijn minder te maken.

Lees hier meer over de behandelingen bij polyneuropathie