Over artrose van de heup

Thuisarts logo Onderstaande informatie is afkomstig van Thuisarts.nl

Video: artrose

Wat is artrose van de heup?

Het heupgewricht bestaat uit een kop en een kom. De kop zit aan het bovenbeen vast, de kom zit in het bot van het bekken.

Op de uiteinden van de botten in de heup zit een laagje kraakbeen. Dat kraakbeen is heel glad. Zo kan uw heup gemakkelijk buigen, draaien of strekken. Het kraakbeen kan ook een schok opvangen. Bijvoorbeeld als u springt.

Bij artrose wordt het kraakbeen zachter en dunner. Het kraakbeen kan dan minder goed zijn werk doen. Als de artrose er langer is, dan verandert het bot ook. Er groeien extra stukjes bot aan. Hierdoor kan de heup nog moeilijker bewegen. Veel mensen noemen het ook wel slijtage van de heup.

Hieronder een afbeelding van het heupgewricht:

  • links: het heupgewricht in het lichaam
  • midden: een gezond heupgewricht
  • rechts: een heupgewricht met artrose

Afbeelding heupartrose

Wat merk ik van artrose in mijn heup?

Artrose van de heup begint met stijfheid en pijn bij bewegen. De pijn zit vooral in uw lies, bovenbeen en bil. Soms voelt u het zelfs tot in de knie.

De pijn is het ergst wanneer u na rust weer in beweging komt (startpijn of ochtendstijfheid). Bijvoorbeeld wanneer u 's ochtends opstaat of na lang zitten uit uw stoel komt. Na 10 tot 30 minuten bewegen heeft u minder klachten.

Ook als u veel gelopen heeft, kunt u meer pijn hebben. Dat is meestal aan het einde van de dag. Soms duurt het dagen voordat de pijn weer minder wordt.

Bij bewegen kan de heup kraken of knakken. Dat betekent niet dat er dan iets kapot gaat in uw heup.

In het begin wisselen de klachten erg. U kunt weken weinig last hebben. Maar daarna toch weer meer.

De heup kan stijver worden en meer pijn gaan doen. Sommige dingen kunt u dan minder goed doen. Bijvoorbeeld:

  • buigen om uw veters te strikken
  • uit een lage stoel opstaan
  • in of uit de auto stappen
  • op uw hurken zitten
  • de trap op lopen

Als artrose erger wordt heeft u ook minder kracht in uw heup. Bij lopen zakt u dan door de heup heen. U kunt gaan 'waggelen'.

Bij ernstige artrose heeft u ook pijn als u de heup niet beweegt en er geen kracht op zet. Zoals 's nachts in bed.

Hoe ontstaat artrose van de heup?

Bij lopen en bewegen komen er scheurtjes in het kraakbeen. Dat wordt daarna weer gemaakt. Artsen denken dat bij artrose niet alle scheurtjes meer gemaakt worden. Waarom dat zo is weten we niet.

Wel weten we dat artrose vaker voorkomt:

  • bij vrouwen
  • vanaf 45 jaar
  • in sommige families
  • bij overgewicht
  • bij mensen met artrose in andere gewrichten

Artrose van de heup kan ontstaan:

  • als u in uw leven veel met uw heup gedaan heeft
    Voorbeelden: u heeft vaak hardgelopen over lange afstanden. Of u heeft als schoonmaker gewerkt.
  • nadat de heup bij een ongeluk is beschadigd
  • als u als kind heupdysplasie heeft gehad en niet behandeld bent
  • na een andere ziekte van de gewrichten zoals reumatoïde artritis

Hoe stelt de huisarts artrose van de heup vast?

Als u met pijn aan uw heup bij de huisarts komt stelt die u een aantal vragen:

  • Hoe lang heeft u de pijn al?
  • Wanneer heeft u het meeste pijn? Bij opstaan of lang lopen?
  • Heeft u ook klachten aan andere gewrichten?
  • Wat kunt u niet meer door de pijn?

Daarna doet uw huisarts onderzoek. U gaat liggen op de onderzoeksbank en de huisarts beweegt de heup alle kanten op. U moet dan vertellen of het pijn doet. Soms drukt of voelt de huisarts ook in uw lies. Om te zien of dat ook pijn doet. Meestal is daarna duidelijk of uw klachten door artrose komen. 

Röntgenfoto's zijn meestal niet nodig. Een foto laat niet goed zien hoe erg uw klachten zijn:

  • Op een foto kan erge artrose te zien zijn, ook al heeft u weinig last.
  • Of u kunt veel last hebben, en op de foto is juist weinig of niets van de artrose te zien.

Adviezen bij artrose van de heup

Bij artrose is het belangrijk genoeg te blijven bewegen. U krijgt daardoor sterkere spieren die steun geven aan het gewricht. Bewegen is ook beter voor het kraakbeen.

Elke dag bewegen

Probeer elke dag een half uur te bewegen. Dat hoeft geen moeilijke sport te zijn. U kunt bijvoorbeeld wandelen of fietsen. Dit is niet zwaar voor uw gewricht en u traint uw spieren.
Vooral als u ouder bent is bewegen belangrijk. Als u veel beweegt valt u bijvoorbeeld minder snel. U kunt op een paar dingen letten:

  • Zorg dat de sport niet te zwaar is voor uw heupen. Zoals bij sporten waarbij u veel draait of springt. Volleybal, squash en hardlopen geven vaak meer pijn. Fietsen (ook wielrennen), wandelen, nordic walken, zwemmen of aqua gym gaan vaak beter.
  • Kies een sport die u leuk vindt en die bij u past.
  • Als u gaat sporten: begin dan rustig en kijk hoe het gaat. Zorg voor een goede warming-up.
  • Als u meer pijn krijgt tijdens het sporten: stop dan.
  • Als u de dag na het sporten meer pijn heeft: doe het dan de volgende keer rustiger aan.

U kunt ook zelf op internet een persoonlijk beweegprogramma maken. Hierbij kiest u een activiteit (zoals fietsen of lopen), die u elke week iets langer gaat doen.

Oefenen bij de oefentherapeut of fysiotherapeut

U kunt ook naar een oefentherapeut of fysiotherapeut gaan om te oefenen. Bijvoorbeeld:

  • als oefenen moeilijk is door de pijn
  • als u wilt weten welke oefeningen u kunt doen bij artrose van de heup
  • als meer bewegen niet genoeg helpt

U krijgt dan oefeningen waarmee u de spieren rond de heup sterker maakt. De therapeut laat zien hoe u deze oefeningen moet doen. U moet de oefeningen ook zelf thuis doen.
Blijf bewegen en de oefeningen doen. Ook als de therapie is afgelopen. Daarmee voorkomt u dat de klachten terugkomen of erger worden.

Meer pijn

De pijn bij artrose van de heup kan wisselen. Sommige dagen is het erger dan andere. Het kan komen omdat u op een dag veel hebt gedaan, bijvoorbeeld veel gelopen. Soms weet u niet waarom u meer pijn heeft. Blijf dan de pijnlijke heup wel bewegen, maar steun er minder op. Een wandelstok of een kruk kan helpen. Ook medicijnen kunnen helpen tegen de pijn.
Zodra het wat beter gaat, moet u proberen weer meer te gaan doen. Ga weer stukjes lopen. Zo zorgt u ervoor dat de spieren goed blijven.

Overgewicht

Als u te zwaar bent, kan afvallen helpen. Als u minder zwaar bent, komt er minder druk op uw heupen. Een diëtist kan u daarbij begeleiden.
U kunt ook meedoen aan een leefstijlprogramma. U krijgt dan hulp van meerdere mensen, zoals een leefstijlcoach, diëtist, fysiotherapeut of oefentherapeut. Uw huisarts kan u doorsturen.

Bang om te bewegen

Pijn kan ervoor zorgen dat u niet meer durft te bewegen. Omdat u bang bent voor de pijn. Of u denkt dat er iets kapot gaat als de heup pijn doet.
Dat is begrijpelijk. Pijn is heel vervelend. Toch is bewegen niet gevaarlijk als het pijn doet. U maakt er niets mee kapot.

Als u niet beweegt, worden de spieren zwakker. En dat zorgt ervoor dat u moeilijker beweegt. En sneller pijn heeft.
Probeer daarom te blijven bewegen. Ook als het pijn doet. Alleen als u veel meer pijn heeft, is het verstandig minder te bewegen totdat u weer minder pijn heeft.

Beroep

Hebben uw klachten invloed op uw werk? Bespreek dit dan met uw werkgever. De bedrijfsarts bespreekt dan met u hoe u zo goed mogelijk kunt blijven werken.
Soms wordt het steeds moeilijker om te werken. Dan kan het beter zijn om uw werk aan te passen. Of ander werk te gaan doen. Bespreek dit ook met uw werkgever of de bedrijfsarts.

Hulpmiddelen

Als u meer pijn en stijfheid heeft, kunt u moeilijker bewegen. Praat erover met uw huisarts als dit blijft. Soms stuurt de huisarts u dan door naar de chirurg (orthopeed) in het ziekenhuis voor een operatie.
Maar het kan zijn dat uw gezondheid te zwak is voor een operatie. Dan kan een hulpmiddel helpen, bijvoorbeeld een stok of een kruk. Zo kunt u blijven bewegen. En bijvoorbeeld nog zelf naar de winkel. De ergotherapeut kan u hierbij helpen.

Middelen die u zelf kunt kopen

Er zijn veel middelen die u zelf kunt kopen. U kunt ze beter niet gebruiken.

  • Glucosamide en chondroitine helpen niet. Het is onzeker of de middelen bijwerkingen hebben.
  • Kurkuma, boswellia en groenlipmossel: er is geen goed onderzoek gedaan of deze middelen helpen en of ze ook nadelen hebben. 
Andere behandelingen
  • Acupunctuur helpt niet bij artrose van de heup. U kunt er wel nadelen van hebben. Zoals pijn op de plek waar de naaldjes in uw huid zaten.
  • Andere behandelingen zoals met ultrageluid, inlegzolen of speciale schoenen: Er is geen of geen goed onderzoek gedaan of deze behandelingen helpen.

Medicijnen bij artrose van de heup

Is de pijn een tijd erger? Of gaat u iets doen dat bij u vaak extra pijn geeft? Dan kunt u een pijnstiller nemen. Deze medicijnen kunnen ervoor zorgen dat u een tijd minder pijn heeft en daardoor beter kunt bewegen. Ze genezen de artrose niet.

U hoeft niet bang te zijn dat u te veel doet omdat u door de pijnstiller geen pijn voelt. Als u echt te veel heeft gedaan, merkt u dat vanzelf. Pijnstillers helpen dan niet genoeg.

  • U kunt paracetamol nemen tegen de pijn: 3 of 4 keer per dag 2 pillen van 500 milligram. Slik deze hoeveelheid nooit langer dan 4 weken achter elkaar.
  • Als dit niet genoeg helpt, kunt u er een pijnstiller zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac bij gebruiken (een NSAID).
    Slik deze pillen niet langer dan 2 weken achter elkaar.
    Bent u ouder dan 60 jaar? Heeft u ook een andere ziekte dan artrose? Of gebruikt u al andere medicijnen? Vraag aan uw huisarts of apotheker of u een NSAID mag gebruiken.

Hoe gaat het verder bij artrose van de heup?

Hoe artrose verder gaat is bij iedereen anders.

Als er artrose is in uw heup, gaat dat niet meer over. Maar dat betekent niet dat u altijd pijn heeft.

Meestal zijn de klachten erg wisselend. U kunt maandenlang weinig klachten hebben. En dan toch een tijd weer meer. Zelfs als u veel klachten heeft, kunnen die na een paar weken weer minder worden. Het is belangrijk dat u in beweging blijft. Dat is het beste voor uw heup en uw spieren.

Als u meer pijn heeft, kunt u daar medicijnen tegen gebruiken, bijvoorbeeld paracetamol. Als u twijfelt of u bepaalde medicijnen mag gebruiken, kunt u dit bespreken met uw huisarts.

Na jaren kan de artrose erger worden. Ook kunt u meer pijn hebben. U kunt moeilijker lopen en u heeft in de nacht ook pijn. Uw huisarts kan u dan doorsturen naar de chirurg (orthopeed). Die kan met u kijken of u misschien een nieuwe heup kunt krijgen.

Wanneer kan een operatie helpen bij artrose van de heup?

Praat met uw huisarts over een afspraak bij de chirurg (orthopeed) als u deze 4 dingen herkent:

  • U heeft steeds meer pijn in de heup.
  • U kunt steeds slechter lopen.
  • U heeft ook pijn in de nacht.
  • Oefentherapie en pijnstillers helpen niet genoeg.

De chirurg laat vaak een röntgenfoto maken. En zal met u bespreken wat voor u de beste keuze is: wel of (nog) niet opereren.
De chirurg wil meestal liever nog even afwachten als de artrose nog niet zo erg is. Of als u nog te jong bent.
De chirurg zal ook kijken of uw lichaam sterk genoeg is voor een operatie. Zodat u veilig geopereerd kan worden. Dit kunt u ook met uw huisarts bespreken.

Soms geeft de chirurg een prik met medicijnen in de heup, via de lies. Deze prik (injectie) kunt u alleen in het ziekenhuis krijgen.

Kijk bij nadenken over een nieuwe heup voor meer informatie.

    Wanneer de huisarts bellen bij artrose van de heup?

    Bel dezelfde dag met een arts als u dit herkent:

    • U heeft een prik in de heup gekregen in het ziekenhuis en u krijgt daarna veel meer pijn. Er kan dan een bacterie in de heup zijn gekomen. 
      U kunt eerst de afdeling van het ziekenhuis bellen die u de prik heeft gegeven. Bijvoorbeeld de polikliniek orthopedie. Als dat niet lukt kunt u uw huisarts of de huisartsenpost bellen.

    Bel uw huisarts voor een afspraak als u 1 van deze dingen herkent:

    • Uw heup is stijf en doet steeds meer pijn.
    • U kunt steeds moeilijker lopen. 
    • U heeft veel pijn in de nacht.
    • U wilt praten over een operatie.

    Meer informatie over artrose van de heup

    We hebben deze tekst gemaakt met de richtlijn voor artsen over behandelen van artrose in de heup en knie.

    Websites over hulp en hulpmiddelen

    Op Hulpmiddelenwijzer.nl staan adviezen over hulpmiddelen om dingen te blijven doen. Bijvoorbeeld om te werken, het huishouden te doen of om uzelf goed te verzorgen.

    Op Regelhulp.nl van het ministerie van VWS staat informatie over zorg regelen, mantelzorg en hulp bij de dingen die u elke dag doet.

    Thuisarts logo Een deel van de informatie op deze pagina is afkomstig van Thuisarts.nl. Deze informatie is op 21 jan 2022 laatst gewijzigd. Thuisarts.nl wordt gemaakt door het Nederlands Huisartsen Genootschap. De Federatie Medisch Specialisten, Patiëntenfederatie Nederland en Akwa GGZ werken mee aan Thuisarts.nl.

    Bewegen en oefeningen doen

    • Het is belangrijk dat u ongeveer 30 minuten per dag actief beweegt. U kunt bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen.
    • Gebruik een hulpmiddel als u ver gaat lopen. Bijvoorbeeld een stok, een kruk of een rollator.
    • Til geen zware dingen en hurk niet te diep.
    • Hardlopen, balsporten en ‘springsporten’ raden wij af.
    • U kunt de app Join2Move gebruiken. Op de app kunt u een beweegprogramma maken dat bij u past. U kiest een activiteit, de activiteit doet u elke week iets langer. Daarnaast kunt u ervoor kiezen om 2 keer per week een oefenprogramma doen.

    Adviezen voor thuis

    Napijn

    U kunt napijn krijgen. Napijn is een teken dat u uw heup te veel heeft belast. Geef uw heup rust en doe het een volgende keer rustiger aan.

    Blijvende pijn

    Als u een langere tijd veel pijn heeft, moet u de heup een tijdje wat minder belasten. U kunt de heup minder belasten bijvoorbeeld een wandelstok te gebruiken. U moet wel blijven bewegen. Zodra het iets beter gaat, is het belangrijk om weer te oefenen en uw dagelijkse bewegingen op te pakken.

    Overgewicht

    Heeft u overgewicht? Dan helpt afvallen om uw heup te ontlasten. Een diëtist kan daarbij helpen. U kunt ook meedoen aan een leefstijlprogramma. U krijgt dan hulp van een leefstijlcoach, diëtist, fysiotherapeut en/of oefentherapeut. Uw huisarts kan u verwijzen.

    Hobby en beroep

    Soms is het nodig om van hobby of beroep te veranderen om het pijnlijke gewricht te ontlasten. Hebben uw klachten invloed op uw werk? Bespreek dit dan met uw werkgever. Neem ook contact op met de bedrijfsarts van uw werk. De bedrijfsarts bespreekt met u hoe u zo goed mogelijk kunt blijven werken.

    Het is niet aangetoond dat koude kompressen, acupunctuur, ultrageluidbehandeling of het gebruik van braces, inlegzolen of speciale schoenen helpen als u artrose in de heup heeft.
    Ook van voedingssupplementen zoals glucosamine of chondroïtine is niet aangetoond dat ze helpen.

    Behandelingen

    Contact

    Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Stel uw vraag aan de polikliniek via MijnOLVG of per e-mail. Op werkdagen kunt u ook bellen.

    Polikliniek Orthopedie, locatie Oost, P3
    020 510 88 84 (op werkdagen van 08.15 tot 16.15 uur)
    mailorthopedie@olvg.nl

    Polikliniek Orthopedie, locatie West, route 05
    020 510 88 84 (op werkdagen van 08.15 tot 16.15 uur)
    mailorthopedie@olvg.nl

    De informatie op deze pagina is afkomstig van de afdeling Orthopedie van OLVG. Laatst gewijzigd: